Мөнгөтэй Харилцах Урлаг: Морган Хауселийн ‘Мөнгөний Сэтгэлзүй’ номын гол сургамжууд

Санхүүгийн амжилт бол шинжлэх ухаанаас илүү урлагтай төстэй. Энэ нь таны хичнээн ухаантай байхаас бус, хэрхэн биеэ авч явж, сэтгэл хөдлөлөө удирдаж чадахаас ихээхэн хамаардаг. Морган Хауселийн “Мөнгөний Сэтгэлзүй” ном нь хөрөнгө оруулалтын нарийн томьёо, техникийн шинжилгээнээс илүүтэйгээр мөнгөтэй харилцах хүний зан төлөв, сэтгэлзүйн онцлогийг судалдаг. Уг номд мөнгөтэй холбоотой гаргадаг шийдвэрүүд маань ихэвчлэн тооцооны хүснэгт дээр бус, хувийн түүх, өвөрмөц үзэл бодол, эго, бардамнал, урам зориг зэрэг сэтгэлзүйн хүчин зүйлсэд тулгуурладаг болохыг тайлбарлажээ. Энэхүү нийтлэлээр бид номын гол санаануудыг тоймлон хүргэж байна.

1. Хэн ч галзуу биш: Таны санхүүгийн бодит байдал өвөрмөц юм

Хүмүүс мөнгөтэй холбоотой хачирхалтай шийдвэр гаргах нь бий. Гэвч хэн ч өөрийгөө галзуу гэж боддоггүй. Морган Хауселийн онцолсноор, хүн бүр өөрийн амьдралын туршлага, өссөн орчин, эдийн засгийн нөхцөл байдалд тулгуурлан санхүүгийн шийдвэр гаргадаг. 1930-аад оны Их хямралыг туулсан хүн хувьцааны зах зээлийг эрсдэлтэй гэж үзэж магадгүй. Харин 1990-ээд оны технологийн тэсрэлтийн үед өссөн хүн үүнийг боломж гэж харж болно. Тиймээс бусдын санхүүгийн шийдвэрийг өөрийн өнцгөөс шүүх нь утгагүй юм. Хүн бүрийн шийдвэр өөрийнх нь ертөнцөд утга учиртай байдаг.

2. Аз ба Эрсдэл: Амжилтын үл үзэгдэх талууд

Амжилт болон бүтэлгүйтлийг үнэлэхдээ бид ихэвчлэн хувь хүний хүчин чармайлт, ур чадварт хэт их ач холбогдол өгдөг. Гэвч аз, эрсдэл гэсэн хоёр хүчирхэг хүчин зүйл үргэлж нөлөөлж байдаг. Билл Гейтс дэлхийн цөөн хэдэн компьютертэй ахлах сургуульд сурч, програмчлалыг эрт эзэмшсэн нь түүний амжилтад асар их нөлөө үзүүлсэн аз байв. Нөгөө талаас, хичнээн хичээсэн ч таагүй нөхцөл байдлын улмаас бүтэлгүйтэх эрсдэл бий. Тиймээс амжилтыг зөвхөн хичээл зүтгэлийн үр дүн гэж бүү шүт. Харин бүтэлгүйтлийг зөвхөн залхуурлын шийтгэл гэж бүү буруутга. Аль аль нь бидний хяналтаас гадуурх хүчин зүйлсийн нөлөөнд байдгийг хүлээн зөвшөөрөх нь чухал.

3. Хэзээ ч хангалттай гэж үгүй: Гоолын шонг байнга урагшлуулахын аюул

“Илүү” гэсэн хүсэл нь санхүүгийн сүйрэлд хүргэдэг хамгийн аюултай зүйлсийн нэг юм. Зарим хүмүүс хангалттай их хөрөнгөтэй болсон ч бусадтай өөрийгөө харьцуулж, илүү ихийг хүсэх шуналдаа автдаг. Ражат Гуптагийн түүх үүний тод жишээ. Тэрбээр олон сая долларын хөрөнгөтэй, нэр хүндтэй захирал байсан ч тэрбумтан болохын тулд хууль бус үйлдэл хийж, бүхнээ алдсан. Гол асуудал бол түүний “гоолын шон” байнга урагшилж байсанд оршино. Хамгийн чухал санхүүгийн ур чадвар бол хэзээ “хангалттай” гэдгээ мэдэж, зогсох явдал юм. Энэ нь таны нэр хүнд, эрх чөлөө, гэр бүл, аз жаргал зэрэг мөнгөнөөс илүү үнэ цэнтэй зүйлсийг эрсдэлд оруулахаас сэргийлдэг.

4. Нийлмэл хүүгийн ид шид: Цаг хугацаа бол таны холбоотон

Хүмүүс баялгийг гайхалтай өндөр өгөөжөөр бий болгодог гэж боддог. Гэвч жинхэнэ нууц нь нийлмэл хүү буюу цаг хугацааны хүчинд оршдог. Уоррен Баффетын хөрөнгийн дийлэнх хэсэг нь түүнийг 65 нас хүрснээс хойш бий болсон. Тэрээр зүгээр ч нэг сайн хөрөнгө оруулагч байсангүй, харин 75-аас дээш жил тасралтгүй хөрөнгө оруулалт хийсэн юм. Гайхалтай үр дүнд хүрэхийн тулд заавал гайхалтай зүйл хийх шаардлагагүй. Та ердөө л дундаж өгөөжийг маш урт хугацаанд тууштай хадгалж чадвал нийлмэл хүүгийн үр шимийг хүртэх болно. Энэ бол тэвчээр шаардсан үйл явц юм.

5. Баян болох ба баян хэвээр үлдэх хоёрын ялгаа

Эдгээр нь хоорондоо эрс ялгаатай хоёр ур чадвар юм.

• Баян болох нь ихэвчлэн эрсдэл хүлээх, өөдрөг байх, том боломжийг эрэлхийлэх зэрэг идэвхтэй үйлдлийг шаарддаг.
• Баян хэвээр үлдэх нь даруу байдал, болгоомжлол, мөнгөө алдахгүй байх гэсэн хамгаалалтын сэтгэлгээг шаарддаг. Энэ бол оршин тогтнох ур чадвар юм.

Олон хүн баян болох ур чадвартай байдаг ч баян хэвээр үлдэж чаддаггүй. Учир нь тэд өөртөө хэт итгэж, олсон мөнгөө эрсдэлд оруулдаг. Хамгийн чухал зүйл бол санхүүгийн хувьд сүйрэхгүй байх явдал юм. Сүйрэлгүйгээр урт хугацаанд тоглоомонд үлдэж чадвал нийлмэл хүү таны талд ажиллах болно.

6. Баялаг бол таны хардаггүй зүйл юм

Бид хэн нэгнийг үнэтэй машин унаж, том байшинд амьдарч байхыг хараад “Энэ хүн баян юм” гэж боддог. Гэвч энэ бол баялгийн бус, харин баян харагдах байдлын илрэл юм. Жинхэнэ баялаг бол таны хардаггүй зүйлс буюу зарцуулагдаагүй орлого юм. Энэ нь банкны дансанд байгаа мөнгө, хувьцаа, бонд зэрэг ирээдүйд танд сонголт, уян хатан байдал, эрх чөлөөг олгох санхүүгийн хөрөнгө юм. Баян байх нь одоогийн орлоготой холбоотой бол, баялаг нь ирээдүйн эрх чөлөөтэй холбоотой. Тиймээс бусдын хэрэглээнд автаж, баян харагдах гэж хичээхээс илүүтэйгээр үл үзэгдэх баялгийг бүтээхэд анхаарах нь зүйтэй.

7. Зорилгогүйгээр мөнгө хуримтлуул

Ихэнх хүмүүс машин авах, байрны урьдчилгаа төлөх гэх мэт тодорхой зорилготойгоор мөнгө хуримтлуулдаг. Энэ нь буруу биш ч, хамгийн хүчирхэг хуримтлал бол ямар ч тодорхой зорилгогүйгээр хуримтлуулсан мөнгө юм. Учир нь амьдрал гэнэтийн зүйлсээр дүүрэн байдаг. Ажлаасаа халагдах, гэнэтийн эрүүл мэндийн асуудал гарах, эсвэл санаанд оромгүй сайхан боломж гарч ирэх үед таны хуримтлал хамгийн том хамгаалалт, боломж болдог. Энэ нь танд сонголт хийх эрх чөлөө, цаг хугацаагаа удирдах боломжийг олгодог. Мөнгөний өгч чадах хамгийн том өгөөж бол өөрийн цаг хугацааг захирах эрх юм.

8. Төгс оновчтой байхаас илүү боломжийн байх нь дээр

Санхүүгийн салбарт математикийн хувьд хамгийн оновчтой шийдвэр гаргахыг чухалчилдаг. Гэвч хүн бол сэтгэл хөдлөлтэй амьтан. Тиймээс хэрэгжүүлэхэд хэцүү, төгс оновчтой төлөвлөгөөнөөс илүүтэйгээр урт хугацаанд тууштай мөрдөж чадах “боломжийн” төлөвлөгөө хамаагүй дээр байдаг. Хөрөнгө оруулалтын хамгийн сайн стратеги бол зах зээлийн уналтын үед ч сандралгүйгээр дагаж мөрдөж чадах стратеги юм. Өөрийнхөө сэтгэлзүйд тохирсон, шөнө тайван унтуулж чадах аргыг сонгох нь математикийн төгс томьёоноос илүү үр дүнтэй.

9. Алдаа гаргах орон зайг үлдээ

Ирээдүйг хэн ч таамаглаж чадахгүй. Тиймээс аливаа төлөвлөгөөндөө алдаа гаргах, гэнэтийн зүйл тохиолдох орон зайг үргэлж үлдээх хэрэгтэй. Үүнийг “аюулгүйн зөрүү” (margin of safety) гэдэг. Энэ нь зөвхөн хөрөнгө оруулалтад бус, төсөв, хугацаа, хүлээлт зэрэг амьдралын бүх талбарт хамаатай. Та ирээдүйн өгөөжийг хэт өөдрөгөөр тооцоолохын оронд, муу хувилбарт бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй. Энэ нь таныг гэнэтийн цохилтоос хамгаалж, урт хугацаанд тоглоомонд үлдэх боломжийг олгоно.

Дүгнэлт

“Мөнгөний Сэтгэлзүй” номын гол сургамж нь санхүүгийн амжилт таны тархины хэмжээнээс бус, харин таны зан төлөв, сэтгэлгээний асуудал гэдгийг сануулдаг. Урт хугацааны баялгийг бүтээх нь эгогоо хянах, тэвчээртэй байх, бусадтай өөрийгөө харьцуулахаас зайлсхийх, алдаа гаргах орон зайг үлдээх зэрэг сэтгэлзүйн ур чадваруудыг шаарддаг. Эцсийн дүндээ мөнгө бол танд илүү их сонголт, эрх чөлөө, хамгийн чухал нь цаг хугацаагаа удирдах боломжийг олгодог хэрэгсэл юм.