Өргөн хэрэглээний пестицид Паркинсоны өвчний эрсдэлийг хоёр дахин нэмэгдүүлдэг болохыг тогтоов
АНУ-ын Лос Анжелес хотын Калифорнийн Их Сургуулийн (UCLA) эрдэмтдийн шинэ судалгаагаар хөдөө аж ахуйд өргөн хэрэглэгддэг “хлорпирифос” хэмээх пестицидэд удаан хугацаагаар өртөх нь Паркинсоны өвчний эрсдэлийг 2.5 дахин нэмэгдүүлдэг нь тогтоогдлоо. Энэ нь хүрээлэн буй орчны химийн бодис хүний мэдрэлийн системд хэрхэн нөлөөлдгийг илтгэх чухал баримт болж байна.
- Хлорпирифосын удаан хугацааны өртөлт Паркинсоны өвчний эрсдэлийг 2.5 дахин өсгөсөн.
- Эрсдэл нь зөвхөн фермд ажиллагсдад бус, тариалангийн талбайн ойролцоо амьдардаг оршин суугчдад ч өндөр илэрсэн.
- PON1 гений тодорхой хувилбартай хүмүүсийн хувьд эрсдэл илүү хүчтэй нэмэгдсэн.
- АНУ хлорпирифосын хэрэглээг 2021 онд бүрэн хориглосон ч олон улсад зарим газарт үргэлжилж байна.
Гол асуудал: Пестицид ба Паркинсоны өвчний холбоо
Паркинсоны өвчин нь төв мэдрэлийн системд нөлөөлж, хөдөлгөөний үйл ажиллагааг алдагдуулдаг архаг эмгэг бөгөөд шалтгаан нь бүрэн тогтоогдоогүй. Удамшил болон хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлс хослон нөлөөлдөг гэж үздэг бөгөөд эрдэмтэд олон жилийн турш пестицидын боломжит нөлөөг судалж ирсэн.
Уг шинэ судалгаа “хлорпирифос” нэртэй фосфорорганик пестицидэд төвлөрсөн. Энэ бодисыг цитрус, бүйлс, хөвөн зэрэг олон төрлийн тарималд олон арван жилийн турш өргөн хэрэглэж иржээ.
Судалгааны үр дүн ба гол санаанууд
Судлаачид АНУ-ын Калифорни мужийн хөдөө аж ахуйн гол бүс болох Төв Хөндийд (Central Valley) амьдардаг хүмүүсийн дунд дүн шинжилгээ хийсэн. Энэ бүс нутагт хлорпирифосын хэрэглээ түүхэн туршид өндөр байв.
Үр дүнгээр, хлорпирифост удаан хугацаанд өртсөн хүмүүсийн Паркинсоны өвчнөөр өвчлөх эрсдэл нийт хүн амаас 2.5 дахин өндөр байжээ. Эрсдэл нь зөвхөн фермийн ажилчдад бус, пестицид цацсан тариалангийн талбайн ойролцоо амьдардаг ердийн оршин суугчдад ч илэрсэн нь химийн бодис агаараар тархах замаар олон жил нөлөөлж болохыг харуулж байна.
Ген ба орчны харилцан үйлчлэл
Хүний биед хорт бодисыг задалдаг ферментүүдийг тодорхой генүүд удирддаг. Судлаачид фосфорорганик пестицидийг задлахад оролцдог “PON1” генийг онцлон судалжээ. Хүмүүсийн PON1 гений хувилбар харилцан адилгүй байдаг бөгөөд задлах чадвар удамшлын хувьд сул хүмүүс хлорпирифост өртөх үед Паркинсоны эрсдэл илүү хүчтэй нэмэгдсэн байна.
Судалгааны багийн ахлагч, доктор Бийт Ритц хэлэхдээ, “Нэг ч химийн бодис дангаараа Паркинсоны өвчнийг үүсгэхгүй байж болох ч бидний судалгаа хлорпирифос нь хүрээлэн буй орчны хамгийн чухал нөлөөлөгчдийн нэг болохыг харуулж байна. Ялангуяа удамшлын хувьд эмзэг бүлгийн хүмүүст энэ нөлөө маш хүчтэй илэрдэг” гэж тэмдэглэжээ. Энэ нь ижил орчинд байсан ч зарим хүн яагаад илүү өндөр эрсдэлтэй байдгийг тайлбарлахад тусалж байна.
Дүгнэлт: Уншигч юуг ойлгож авах ёстой вэ?
Хлорпирифосын хэрэглээг АНУ-д 2021 онд бүрэн хориглосон ч олон улсад зарим оронд одоо хүртэл ашиглаж байна. Энэхүү судалгаа нь пестицидийн хэрэглээнд хатуу хяналт тогтоох, урт хугацааны эрүүл мэндийн нөлөөллийг системтэй судлах шаардлагатайг сануулж байна.
Гол дүгнэлтүүд:
- Тодорхой эрсдэл: Хлорпирифос хэмээх пестицидэд удаан хугацаагаар өртөх нь Паркинсоны өвчний эрсдэлийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг.
- Эмзэг бүлэг: Удамшлын хувьд хорт бодис задлах чадвар сул хүмүүс энэ өвчнөөр өвчлөх магадлал илүү өндөр байдаг.
- Зөвхөн тариаланчдад бус: Эрсдэл зөвхөн тариалангийн талбайд ажиллагсдаар хязгаарлагдахгүй, ойр орчимд нь амьдардаг оршин суугчдад ч хамаатай.
Хүрээлэн буй орчны бохирдол ба архаг өвчний хоорондын холбоог илүү сайн ойлгох нь нийгмийн эрүүл мэндийг хамгаалахад чухал ач холбогдолтой.