Судалгаа: Зарим нохой хүний яриаг сонсоод шинэ үг сурч чадна
Сүүлийн үеийн судалгаа зарим нохой бусдын яриаг зүгээр “чагнаж” байхдаа шинэ үгийг сурах чадвартайг тогтоов. Үр дүн нь нохойн хэл, танин мэдэхүйн талаарх ойлголтыг өргөтгөж байна.
Гол санаанууд
- Унгарын Этвөш Лорандын Их Сургууль (Eötvös Loránd University)-ийн судлаачид нохой хүний хоорондын яриаг сонсож байгаад шинэ үг холбож чаддаг эсэхийг шалгав.
- Туршилтад 17 “онцгой авьяастай үг сурагч” (ихэвчлэн Бордер Колли) болон 31 энгийн гэр бүлийн нохой оролцсон.
- Нохой шинэ тоглоомын нэрийг эзэн, судлаач хоёрын ярианаас сонсож, шууд тушаалгүй нөхцөлд сурсны дараа олны дундаас зөв тоглоомыг авчирч чадсан эсэхийг шалгасан.
- Үр дүн: GWL 17 нохойноос 10 нь амжилттай, энгийн 31 нохойноос 2 нь л амжилттай байв.
- Онцгой авьяастай ноход шинэ үгээ 10 минутын дараа болон нэг сарын дараа ч санаж байсан нь урт хугацааны ой тогтоолтыг илтгэнэ.
Судалгааны гол асуудал: Нохой хэрхэн үг сурдаг вэ?
Судлаачдын зорилго нь нохой зөвхөн эзнийхээ шууд заавар, тушаалд түшиглэн бус, харин хүний хоорондын ярианаас үгийн утгыг ажиглан сурч чадах эсэхийг тогтоох явдал байв. Энэ нь бяцхан хүүхэд эцэг эхийнхээ яриаг сонсож, үгийг нөхцөл байдал, эд зүйлийн холбоогоор сурахтай төстэй процесс гэж тайлбарлагдана.
Туршилтын арга
Нохойн дэргэд эзэн, туршигч хоёр шинэ тоглоомын талаар нэрээр нь ярилцаж, хамт тоглон анхаарлыг нь татсан ч нохойд шууд тушаал өгөөгүй. Дараа нь шинэ тоглоомыг танил тоглоомуудтай хамт өрж тавиад шинэ үгийг хэлж, нохойноос авчрахыг хүсэв. Хэрэв нохой зөв тоглоомыг сонгож авчирвал, тэр үгийг хүний яриаг “чагнаж” байгаад сурсан гэж үзжээ.
Үр дүн ба гол нээлт
Онцгой авьяастай үг сурагч (Gifted Word Learner, GWL) 17 нохойноос 10 нь шинэ үгийг амжилттай сурчээ. Харин энгийн гэр бүлийн 31 нохойноос 2 нь л үүнийг хийж чадсан. Судалгааг ахалсан Шани Дрор (Shany Dror) “Энэ бол нохой хүний яриаг идэвхтэй сонсож, түүнээс утга учрыг ойлгохыг хичээдгийн тод жишээ” гэж онцолсон.
Хамгийн анхаарал татах нь, онцгой авьяастай ноход сурсан шинэ үгээ 10 минутын дараа болон нэг сарын дараа ч мартаагүй нь тэдний суралцах үйл явц урт хугацааны ой тогтоолтод хадгалагддагийг харууллаа.
Учир шалтгаан ба боломжит тайлбар
Судлаачдын тайлбарласнаар энэхүү чадвар зарим нохойд төрөлхийн байх магадлалтай бөгөөд үгийг эд зүйлстэй холбон тогтоох танин мэдэхүйн механизм илүү идэвхтэй ажилладаг байж болно. Мал маллах үүрэгт, хүнтэй ойр ажилладаг Бордер Колли зэрэг үүлдэрт энэ чадвар илүү ажиглагдах боломжтой.
Энэ нээлтийн ач холбогдол
Хэл яриаг нийгмийн харилцаанаас суралцах нь хүний онцлог гэх ойлголтыг уг үр дүн сорьж байна. Орегоны Их Сургуулийн судлаач Моник Уделл (Monique Udell) “Энэ нь нохой хүний нийгмийн дохио, харилцаанд маш мэдрэмтгий бөгөөд үүнээсээ суралцах чадвартайг харуулж байна” хэмээн тэмдэглэжээ.
Мөн нохой хүнийг зөвхөн хоол, тоглоомын эх сурвалж бус, мэдээлэл дамжуулагч гэж харах магадлалтайг示нэ. Энэ нь хүн ба нохойн онцгой холбоо яагаад бат бөх байдгийн нэг тайлбар болж байна.