Альцхаймерын өвчнийг удаашруулах боломжтой тархины гол уургийг эрдэмтэд нээлээ
Жонс Хопкинсийн анагаах ухааны их сургуулийн судлаачид тархины NPTX2 уураг синапсын тогтвортой байдал, мэдээлэл дамжуулалтыг дэмждэг бөгөөд дутагдал нь Альцхаймертай төст ой санамжийн алдагдал үүсгэдгийг тогтоолоо. Генийн эмчилгээгээр NPTX2-ийг сэргээхэд хулганад ой санамж, танин мэдэхүй эргэн сэргэснийг тэд мэдээлэв.
- NPTX2 нь эрүүл тархинд синапсыг бэхжүүлж, мэдээлэл дамжуулалтыг хэвийн явуулна.
- Альцхаймерын өвчтэй хүмүүсийн тархинд NPTX2-ийн түвшин мэдэгдэхүйц багассан байдаг.
- NPTX2-гүй (генийн өөрчлөлттэй) хулганад нас ахих тусам ой санамж, сурах чадвар муудсан бөгөөд чухал синапсын холбоосууд устсан.
- NPTX2-ийг генийн эмчилгээгээр нөхөн сэргээхэд ой санамж, танин мэдэхүй бүрэн сэргэж, синапсын холбоосууд дахин төлжив.
- Энэ нь амилоидод төвлөрсөн уламжлалт аргаас өөр, синапс хамгаалах шинэ эмчилгээний стратегийн боломжийг харуулж байна.
Гол асуудал: Ой санамж хэрхэн алдагддаг вэ?
Альцхаймерын өвчин нь дэлхий даяар сая сая хүнд нөлөөлдөг танин мэдэхүйн доройтолтой эмгэг бөгөөд мэдрэлийн эсүүдийн хоорондын холбоо аажмаар тасарч, ой санамж, сэтгэн бодох чадвар алдагддаг. Эрдэмтэд энэ үйл явцыг удаашруулах, зогсоох аргыг олон жилийн турш хайж ирсэн.
Сүүлийн судалгаагаар NPTX2 (Neuronal Pentraxin 2) уураг нь эрүүл тархинд синапсыг бэхжүүлж, мэдээлэл дамжуулалтыг тогтвортой байлгахад чухал гэдгийг тогтоосон. Харин Альцхаймерын өвчтэй хүмүүсийн тархинд энэ уургийн хэмжээ огцом буурсан нь ажиглагджээ.
Судалгааны гол үр дүнгүүд
Жонс Хопкинсийн эрдэмтэд эхлээд NPTX2-ийг ялгаруулдаггүй, генийн өөрчлөлттэй хулганыг үржүүлж, хөгшрөхийн хэрээр тэд шинэ зүйл сурах чадвараа алдаж, ой санамж нь муудахыг тогтоов. Тархины нарийвчилсан шинжилгээнд мэдрэлийн эсүүдийг идэвхжүүлдэг гол холбоосууд устаж, синапсын цэгүүд алдагдсан байв.
Дараа нь эдгээр хулганын тархинд NPTX2-ийг генийн эмчилгээний аргаар дахин илэрхийлүүлэхэд ой санамж болон танин мэдэхүйн үзүүлэлтүүд бүрэн сэргэж, устсан гэж үзсэн синапсын холбоосууд дахин төлжив. Жонс Хопкинсийн Анагаах ухааны сургуулийн мэдрэл судлалын профессор, доктор Пол Уорли: “Бид NPTX2 уургийг нөхөн сэргээхэд л танин мэдэхүйн үйл ажиллагаа бүрэн хэвэндээ орсныг харсан. Энэ нь уг уураг нь тархины мэдрэлийн хэлхээг хамгаалж, нөхөн сэргээх гол түлхүүр гэдгийг баталж байна” гэж хэлэв.
Энэ нээлт ямар ач холбогдолтой вэ?
Одоогийн эмчилгээний ихэнх нь тархинд хуримтлагдах амилоид уургийг бууруулахад чиглэдэг ч өвчний явцыг хангалттай удаашруулж чаддаггүй. NPTX2-д төвлөрсөн энэ хандлага нь синапсын тогтвортой байдлыг шууд хамгаалж, мэдрэлийн хэлхээг хадгалах шинэ боломжийг санал болгож байна.
Доктор Уорлигийн тайлбарласнаар, “NPTX2 нь мэдрэлийн холбоосыг тогтоон барьдаг нэг ёсны молекулын шат юм. Альцхаймерын үед энэ шат нурж, холбоос устаж эхэлдэг. Бидний судалгаа энэ шатыг дахин барьж босгосноор тархины үйл ажиллагааг сэргээх боломжтойг харууллаа.”
Дүгнэлт
Энэхүү нээлт нь Альцхаймерын эсрэг тэмцэлд шинэ стратеги нээж байна. NPTX2 нь тархины синапсыг хамгаалах байгалийн механизм байж болох тул түүнийг идэвхжүүлэх, нэмэгдүүлэх аргууд ирээдүйн эмчилгээний зорилт болох боломжтой. Одоогоор туршилт амьтанд хийгдсэн ч хүн дээрх эмчилгээний суурь болохуйц өндөр ач холбогдолтой.
Мэдээний эх сурвалж: SciTechDaily