Сонсож байсан хамгийн шилдэг санхүүгийн зөвлөгөө: Таны ирээдүйд зориулсан алтан дүрмүүд

Санхүүгийн эрх чөлөө, бат бэх ирээдүйг бүтээх нь олон хүний хувьд нарийн төвөгтэй, хэцүү мэт санагддаг. Гэвч үнэн хэрэгтээ санхүүгийн амжилт нь ид шидийн томьёо эсвэл гэнэтийн аз биш юм. Харин цаг хугацааны шалгуурыг давсан, энгийн боловч хүчирхэг зарчмуудыг тууштай мөрдөхийн үр дүн байдаг. Энэхүү нийтлэлд бид санхүүгийн мэргэжилтнүүдийн онцолдог хамгийн чухал зөвлөгөөнүүдийг нэгтгэн, таны мөнгөтэй харьцах хандлагыг өөрчлөх үндсэн дүрмүүдийг тайлбарлах болно. Энэхүү зөвлөгөөнүүд нь 18 настай залуугаас эхлээд тэтгэвэртээ гарах гэж буй хэн бүхэнд ойлгомжтой бөгөөд хэрэгжүүлэхэд хялбар байх болно.

Нэгдүгээр дүрэм: Нийлмэл хүүгийн гайхамшгийг ойлгож, эрт эхэл

Алберт Эйнштейн нийлмэл хүүг “ертөнцийн найм дахь гайхамшиг” хэмээн нэрлэсэн байдаг. Энгийнээр тайлбарлавал, нийлмэл хүү гэдэг нь таны анхны хөрөнгө оруулалтаас гадна, тухайн хөрөнгө оруулалтаас олсон хүү буюу өгөөж тань дахин хүү бодож өсөхийг хэлнэ. Энэ нь цасан бөмбөлөг уулын оройгоос өнхрөх тусам томордогтой адил юм. Эхэндээ өсөлт нь удаан мэт санагдавч цаг хугацаа өнгөрөхөд таны мөнгө өөрөө өөрийгөө үржүүлж эхэлдэг.

Энэ зарчмын хамгийн гол түлхүүр нь “цаг хугацаа” юм. Та хэдий чинээ эрт хөрөнгө оруулж эхэлнэ, төдий чинээ нийлмэл хүү таны талд үйлчилнэ. Жишээлбэл, 25 настай хүн сар бүр 100 доллар хөрөнгө оруулаад, жилийн дундаж 8%-ийн өгөөж хүртэнэ гэж тооцъё. Тэрээр 65 насандаа ойролцоогоор 349,100 доллартай болох боломжтой. Харин 35 настайдаа яг ижил нөхцөлөөр эхэлсэн хүн 65 насандаа ердөө 148,235 доллартай болно. Арван жилийн зөрүү хэдий ч эцсийн үр дүн нь хоёр дахин ихээр ялгаатай байгаа нь цаг хугацааны хүчийг харуулж байна. Тиймээс таны хамгийн том хөрөнгө бол мөнгө биш, харин таны өмнө буй цаг хугацаа юм.

Хоёрдугаар дүрэм: Орлогоосоо бага зарцуулж, зөрүүг нь хуримтлуул

Энэ бол санхүүгийн удирдлагын хамгийн суурь бөгөөд орхигдуулж болшгүй зарчим юм. Та хичнээн их орлого олдог байлаа ч орлогоосоо илүү их мөнгө зарцуулдаг бол хэзээ ч баяжихгүй. Харин ч өрөнд орж, санхүүгийн дарамтад автах болно. Тиймээс баяжихын эхний алхам бол орлогоо нэмэгдүүлэхээс илүүтэй зардлаа хянахаас эхэлдэг.

Зардлаа хянах хамгийн үр дүнтэй арга бол төсөв зохиох юм. Төсөв гэдэг нь таныг хязгаарлах зүйл биш, харин таны мөнгө хаашаа урсаж байгааг харуулдаг газрын зураг юм. Сар бүр орлогоо тооцож, зайлшгүй шаардлагатай зардал (орон байр, хоол хүнс, унаа) болон хувьсах зардлуудаа (гадаа хооллох, зугаа цэнгэл) жагсаан бичээрэй. Ингэснээр та хаанаас мөнгө хэмнэх боломжтойгоо тодорхой харж чадна. Мөн “эхлээд өөртөө төл” гэх алтан дүрмийг баримтлаарай. Энэ нь цалингаа аваад бусад зүйлд зарцуулахаасаа өмнө тодорхой хувийг нь (жишээлбэл, 10-20%) шууд хуримтлал, хөрөнгө оруулалтын данс руугаа шилжүүлнэ гэсэн үг. Энэ нь санхүүгийн сахилга батыг бий болгох хамгийн энгийн бөгөөд хүчирхэг арга юм.

Гуравдугаар дүрэм: “Сайн өр”, “Муу өр”-ийг ялгаж сур

Бүх өр адилгүй. Санхүүгийн хувьд “сайн өр” ба “муу өр” гэсэн ойлголт бий. “Муу өр” гэдэг нь хүү өндөртэй, хэрэглээний шинж чанартай зээлүүд юм. Жишээлбэл, кредит картны өр, хэрэглээний зээл, автомашины зээл зэрэг нь таны халааснаас мөнгө урcгаж байдаг. Ялангуяа кредит картны өндөр хүүтэй өр нь нийлмэл хүүгийн зарчмаар таны эсрэг ажиллаж, таныг улам их өрөнд оруулдаг аюултай.

Харин “сайн өр” гэдэг нь таны ирээдүйн орлогыг нэмэгдүүлэх эсвэл үнэ цэн нь өсөх хөрөнгө худалдан авахад зориулагдсан зээл юм. Үүнд боловсролын зээл, бизнесийн зээл, орон сууцны ипотекийн зээл зэрэг багтана. Эдгээр нь таныг урт хугацаанд илүү их орлого олох, эсвэл үнэ цэн нь өсөх хөрөнгөтэй болоход тусалдаг. Санхүүгийн эрүүл мэндээ сайжруулахын тулд хамгийн түрүүнд хийх ёстой зүйл бол өндөр хүүтэй “муу өр”-нөөсөө аль болох хурдан салах явдал юм. Үүний дараа л хөрөнгө оруулалтын талаар нухацтай бодож эхлэх хэрэгтэй.

Дөрөвдүгээр дүрэм: Хөрөнгө оруулалтыг энгийн байлга: Индекс санг сонго

Хөрөнгө оруулалт гэхээр олон хүн тодорхой нэг компанийн хувьцааг сонгож, зах зээлийг таамаглах гэж оролдох ёстой гэж боддог. Гэвч энэ нь маш их эрсдэлтэй бөгөөд мэргэжлийн хөрөнгө оруулагчдын хувьд ч хэцүү байдаг. Тэгвэл энгийн иргэдэд зориулсан хамгийн шилдэг бөгөөд батлагдсан арга бол индекс санд хөрөнгө оруулах юм.

Индекс сан гэдэг нь S&P 500 (АНУ-ын хамгийн том 500 компани) гэх мэт тодорхой зах зээлийн индексийг дагадаг, олон зуун компанийн хувьцааг нэг дор багтаасан сан юм. Та индекс санд хөрөнгө оруулснаар нэг дор олон компанид хөрөнгө оруулж, эрсдэлээ автоматаар тарааж байна гэсэн үг. Энэ нь “бүх өндгөө нэг сагсанд хийхгүй байх” гэсэн зарчимтай ижил. Нэрт хөрөнгө оруулагч Уоррен Баффетт хүртэл ихэнх хөрөнгө оруулагчдад өртөг багатай S&P 500 индекс санд тогтмол хөрөнгө оруулахыг зөвлөдөг. Индекс сангууд нь идэвхтэй удирдлагатай сангуудтай харьцуулахад шимтгэл маш багатай байдаг нь таны урт хугацааны өгөөжийг нэмэгдүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлдэг.

Тавдугаар дүрэм: Сэтгэл хөдлөлөө удирдаж, тэвчээртэй бай

Хөрөнгийн зах зээл богино хугацаанд маш их савлагаатай байдаг. Зах зээл унахад хүмүүс айдаст автан хувьцаагаа зарж алдагдал хүлээдэг бол, эсрэгээрээ зах зээл хэт өсөх үед шунаж, өндөр үнээр худалдан авалт хийх хандлагатай байдаг. Эдгээр нь сэтгэл хөдлөлд суурилсан шийдвэрүүд бөгөөд урт хугацаанд таны хөрөнгийг үгүй хийх хамгийн том дайсан юм.

Амжилттай хөрөнгө оруулагч болохын тулд зах зээлийн богино хугацааны хэлбэлзэлд автахгүй, урт хугацааны төлөвлөгөөндөө үнэнч байх хэрэгтэй. Зах зээл унасан ч, өссөн ч тогтмол хугацаанд, тогтмол мөнгөн дүнгээр худалдан авалт хийх (Dollar-Cost Averaging) нь сэтгэл хөдлөлийг тоглоомоос гаргах шилдэг арга юм. Зах зээл уналттай үед та хямд үнээр илүү олон нэгж хувьцаа авч, өсөлттэй үед бага нэгж авснаар урт хугацаанд дундаж өртгөө бууруулж, эрсдэлээ удирддаг. Хөрөнгө оруулалт бол богино зайн гүйлт биш, харин марафон гэдгийг үргэлж санаарай.

Дүгнэлт: Таны санхүүгийн ирээдүй таны гарт байна

Санхүүгийн амжилтад хүрэх зам нь нууцлаг эсвэл зөвхөн азтай хүмүүст нээлттэй байдаггүй. Энэ бол хүн бүрийн дагаж мөрдөх боломжтой энгийн зарчмуудын нэгдэл юм. Дээр дурдсан дүрмүүдийг нэгтгэн дүгнэвэл:

• Нийлмэл хүүгийн хүчийг ашиглахын тулд аль болох эрт хөрөнгө оруулж эхлээрэй.
• Орлогоосоо бага зарцуулж, “эхлээд өөртөө төлөх” зарчмаар хуримтлал үүсгээрэй.
• Өндөр хүүтэй “муу өр”-нөөс зайлсхийж, аль болох хурдан төлж дуусгаарай.
• Хөрөнгө оруулалтыг энгийн байлгаж, өртөг багатай индекс санд тогтмол хөрөнгө оруулаарай.
• Зах зээлийн савлагаанд сэтгэл хөдлөлөөр хандалгүй, урт хугацааны төлөвлөгөөндөө тууштай байгаарай.

Эдгээр зарчмыг өнөөдрөөс эхлэн амьдралдаа хэрэгжүүлснээр та санхүүгийн хувьд илүү бат бэх, тайван ирээдүйг өөрийн гараар бүтээх боломжтой. Хамгийн гол нь эхлэх явдал юм. Бага мөнгөн дүнгээр ч хамаагүй, өнөөдөр эхний алхмаа хийгээрэй.