Хүнийг таних урлаг: Хэн нэгнийг хэрхэн шууд ойлгох вэ?

Бид өдөр тутам олон арван хүнтэй харилцдаг. Гэр бүлийн гишүүд, найз нөхөд, хамт олон, эсвэл зүгээр л дэлгүүрийн худалдагч гээд бидний эргэн тойронд үргэлж хүмүүс байдаг. Тэдний юу бодож, юу мэдэрч байгааг ойлгох нь харилцааг илүү гүнзгий, үр дүнтэй болгох түлхүүр юм. Гэвч хүн бүр дотроо юу бодож байгаагаа ил гаргаад байдаггүй. Харин тэдний биеийн хэлэмж, ярианы өнгө аяс, үгийн сонголт зэрэг нь үгнээс нь ч илүү ихийг хэлж байдаг. Энэхүү нийтлэлдээ бид бусдыг илүү сайн ойлгоход туслах сэтгэлзүйн энгийн бөгөөд үр дүнтэй аргуудыг танилцуулах болно.

Ажиглалтын Урлаг: Харилцааны Эхний Алхам

Хэн нэгнийг ойлгохын тулд хийх ёстой хамгийн эхний бөгөөд чухал алхам бол анхааралтай ажиглах юм. Ихэнх хүмүүс ярихдаа өөрийнхөө ээлжийг хүлээж, юу хэлэхээ бодож суудаг. Энэ нь нөгөө хүнийхээ хэлж буй зүйлийн гол санааг алдахад хүргэдэг. Идэвхтэй сонсох гэдэг нь зөвхөн чихээрээ сонсох бус, нүдээрээ харж, бүх мэдрэхүйгээ ашиглан тухайн хүнийг бүхэлд нь ойлгохыг хичээх гэсэн үг юм. Дараагийн удаа хэн нэгэнтэй ярилцахдаа дараах зүйлсийг анзаараарай.

Тэдний ярьж байх үед өөр зүйл бодохын оронд бүх анхаарлаа төвлөрүүл. Ярианы сэдэв солигдоход тэдний биеийн байдал, нүүрний хувирал хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажигла. Энэ нь тэдэнд ямар сэдэв таатай, ямар сэдэв эвгүй санагддагийг мэдэхэд тусална. Жишээлбэл, ажлынхаа талаар ярихад нь нүүр нь барайж, биеэ хумьж байвал энэ сэдэв тэдэнд таагүй байж магадгүй. Харин гэр бүлийнхээ талаар ярихад нь нүд нь гэрэлтэж, инээмсэглэж байвал энэ нь тэдний хувьд чухал, аз жаргалтай сэдэв гэдгийг илтгэнэ.

Үгнээс Илүүг Өгүүлэх Биеийн Хэлэмж

Стэнфордын их сургуулийн судлаачдын үзэж байгаагаар бидний харилцааны 90 гаруй хувь нь үгэн бус хэлбэрээр явагддаг. Энэ нь биеийн хэлэмж, нүүрний хувирал, дууны өнгө зэрэг нь бидний хэлж буй үгнээс хамаагүй илүү хүчтэй дохиог бусдад өгдөг гэсэн үг юм. Тиймээс хүнийг ойлгохын тулд тэдний биеийн хэлэмжийг “уншиж” сурах нь чухал.

Нүд: Сэтгэлийн Толь

“Нүд бол сэтгэлийн толь” гэдэг үг зүгээр ч нэг үг биш юм. Нүдний харц, хүүхэн харааны хөдөлгөөн, сормуусны дэвэлт зэрэг нь тухайн хүний дотоод сэтгэлийн талаар маш их мэдээллийг өгдөг.

• Харц тогтоох: Хэн нэгэн тантай ярихдаа харцаа тогтоож байвал энэ нь ихэвчлэн өөртөө итгэлтэй, үнэнч шударга, таныг сонирхож буйн шинж юм. Харин харцаа бууруулж, өөр тийш харах нь ичиж, санаа зовсон, эсвэл ямар нэг зүйлийг нууж байж болзошгүйг илтгэнэ.
• Хүүхэн хараа: Бид таатай, сонирхолтой зүйл харах үед хүүхэн хараа өргөсдөг. Хэрэв таны ярилцаж буй хүний хүүхэн хараа томорч байвал тэр таны яриаг сонирхож, танд татагдаж байна гэсэн үг. Эсрэгээрээ, таагүй зүйл харах эсвэл сөрөг сэтгэл хөдлөлтэй үед хүүхэн хараа нарийсдаг.
• Сормуус цавчих: Хэвийн үед хүн минутад 15-20 удаа сормуусаа цавчдаг. Гэвч стресстэх, сандрах, худал хэлэх үед энэ тоо огцом нэмэгддэг. Хэрэв ярилцагч тань гэнэт хурдан хурдан нүдээ цавчилж эхэлбэл, тухайн сэдэв түүнд таагүй, дарамттай санагдаж байж магадгүй.

Гар ба Хурууны Хөдөлгөөн

Гар бол бидний сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлэх хамгийн идэвхтэй эрхтнүүдийн нэг юм. Хүмүүс ярихдаа гараа хэрхэн ашиглаж байгааг ажигласнаар тэдний дотоод байдлыг таамаглах боломжтой.

• Нээлттэй алга: Ярихдаа алгаа дэлгэж, нээлттэй байлгах нь үнэнч шударга, илэн далангүй байдлыг илэрхийлдэг. Энэ нь “Надад нуух зүйл байхгүй” гэсэн далд мессежийг өгдөг.
• Хуруугаа оролдох, орооцолдуулах: Энэ нь ихэвчлэн сандрал, түгшүүр, өөртөө итгэлгүй байдлын шинж юм. Хүмүүс эвгүй байдалд орохдоо тайвшрахын тулд өөрийн мэдэлгүй ийм хөдөлгөөн хийдэг.
• Гараа нурууныхаа ард нуух эсвэл халаасандаа хийх: Энэ нь ямар нэг зүйлийг нууж, эсвэл өөртөө итгэлгүй байгаагийн дохио байж болно. Түүнчлэн, энэ нь нөгөө хүндээ нээлттэй биш байгааг илтгэнэ.
• Зам барилдах: Хуруунуудаа хооронд нь чанга атгаж, сүм шиг хэлбэр үүсгэх нь өөртөө маш итгэлтэй, хяналтыг гартаа авсан хүний байр суурийг илэрхийлдэг. Ихэвчлэн удирдагч, менежерүүд ийм байрлалтай ярьдаг.

Биеийн Байрлал ба Зогсолт

Хүний зогсож, сууж буй байдал нь тэдний сэтгэлзүйн төлөв байдал, хандлагын талаар чухал мэдээлэл өгдөг. Нуруугаа цэх, мөрөө тэнэгэр байлгаж зогсох нь өөртөө итгэлтэй, эрч хүчтэй харагдуулдаг. Эсрэгээрээ, бөгтийж, мөрөө унжуулах нь гунигтай, ядарсан эсвэл өөртөө итгэлгүй байгааг илтгэнэ.

• Гараа эвхэх: Энэ нь хамгийн түгээмэл биеийн хэлэмжүүдийн нэг бөгөөд ихэвчлэн хамгаалалтын, хаалттай байр суурийг илэрхийлдэг. Хэрэв хэн нэгэн тантай ярьж байхдаа гараа эвхвэл таны саналыг хүлээн авахгүй, эсэргүүцэж, эсвэл зүгээр л тухайн орчинд эвгүйрхэж байж болно.
• Тухайн хүнийг дуурайх (Mirroring): Хэрэв таны ярилцагч таны биеийн байрлал, дохио зангааг өөрийн мэдэлгүй дуурайж эхэлбэл (жишээлбэл, та хөлөө ачихад тэр ч бас ачих), энэ нь та хоёрын хооронд эерэг холбоо, ойлголцол үүсэж буйн маш сайн шинж юм. Энэ нь “Би чамтай адилхан, би чамайг ойлгож байна” гэсэн далд мессеж юм.

Хөл ба Чиглэл

Бид нүүр, гараа ухамсартайгаар удирдаж чаддаг бол хөлөө тэр бүр хянаж чаддаггүй. Тиймээс хүний хөл хаашаа чиглэж байгааг ажиглах нь тэдний жинхэнэ сонирхол хаана байгааг илчилдэг.

Хэрэв хэн нэгэн тантай ярьж байгаа ч хөлийнхөө үзүүрийг хаалга руу эсвэл өөр тийш чиглүүлсэн байвал тэр явахаар яарч, яриаг дуусгахыг хүсэж байна гэсэн үг. Хэдийгээр нүүр нь инээмсэглэж, толгойгоо дохин таныг сонсож буй мэт харагдаж байсан ч хөл нь үнэнийг хэлдэг. Харин хоёр хөл нь хоёулаа таны зүг чиглэсэн байвал тэр таны ярианд бүрэн анхаарлаа хандуулж, сонирхож байна гэж ойлгож болно.

Хүмүүсийн Үндсэн Төрлүүдийг Таних нь

Бүх хүнийг хэдхэн төрөлд хуваах боломжгүй ч, зан төлөвийн зарим нийтлэг ангиллыг мэдэж байх нь бусдыг ойлгоход дөхөм болдог. Хамгийн энгийн бөгөөд түгээмэл ангилал бол интроверт (дотогшоо) ба экстраверт (гадагшаа) гэсэн ангилал юм.

• Экстраверт хүмүүс: Тэд эрч хүчээ бусадтай харилцахаас авдаг. Олон хүнтэй, нийгмийн идэвхтэй орчинд байх дуртай. Тэд ихэвчлэн нээлттэй, яриасаг, амархан нөхөрлөдөг. Хэрэв таны ярилцагч чанга дуугаар, хурдан ярьж, дохио зангаа их ашиглаж, олон хүний анхаарлын төвд байх дуртай бол экстраверт байх магадлалтай.
• Интроверт хүмүүс: Тэд эрч хүчээ ганцаараа, нам гүм орчинд байхаас сэлбэдэг. Олон хүнтэй орчинд амархан ядардаг. Тэд ихэвчлэн бодлогоширсон, сайн сонсогч, цөөн тооны гүнзгий харилцааг эрхэмлэдэг. Интроверт хүмүүс ярихаасаа өмнө сайтар боддог, зөөлөн дуугаар, удаан ярьдаг.

Эдгээр ялгааг ойлгосноор та тухайн хүнтэй хэрхэн харилцахаа зөв тодорхойлж чадна. Жишээлбэл, экстраверт хүнээс шууд хариулт нэхэж болох бол интроверт хүнд бодох цаг хугацаа олгох нь зүйтэй.

Тэднийг Юу Хөдөлгөдөг вэ?: Үнэт зүйлсийг таних

Хүнийг гүнзгий ойлгохын тулд тэдний хувьд юу хамгийн чухал болохыг, өөрөөр хэлбэл тэдний үнэт зүйлсийг мэдэх хэрэгтэй. Хүмүүс үнэт зүйлсийнхээ талаар шууд яриад байдаггүй ч ярианых нь өнгө аясаас үүнийг таамаглах боломжтой. Тэд юуны талаар хамгийн их сэтгэл хөдлөлтэй, урам зоригтой ярьж байна вэ? Тэд чөлөөт цагаа юунд зарцуулдаг вэ? Юуг магтаж, юуг шүүмжилж байна вэ?

Жишээлбэл, хэн нэгэн байнга гэр бүл, үр хүүхдийнхээ талаар бахархан ярьж байвал тэдний гол үнэт зүйл нь гэр бүл юм. Өөр нэг хүн ажлынхаа амжилт, албан тушаал ахисан тухайгаа байнга ярьж байвал тэдний хувьд карьер, амжилт чухал байдаг. Харин байнга аялал, шинэ туршлага, адал явдлын тухай ярьдаг бол эрх чөлөө, шинэлэг байдал нь тэдний үнэт зүйл байж болно. Хүний үнэт зүйлийг ойлгосноор та тэдний шийдвэр гаргалт, үйл хөдлөлийн цаад шалтгааныг ойлгох болно.

Эдгээр Мэдлэгээ Хэрхэн Ашиглах вэ?

Бусдыг ойлгох чадвараа хөгжүүлэх нь танд хувийн болон мэргэжлийн амьдралд олон давуу талыг авчирна. Энэ нь зүгээр нэг бусдыг удирдах арга биш, харин илүү гүнзгий, утга учиртай харилцааг бий болгох хэрэгсэл юм.

• Нээлттэй асуулт асуух: “Тийм” эсвэл “Үгүй” гэж хариулахааргүй, дэлгэрэнгүй хариулт шаардсан асуултуудыг асуу. “Ажил чинь ямар байна?” гэхийн оронд “Ажлынхаа юунд хамгийн их дуртай вэ?” гэж асуух нь тухайн хүнийг илүү нээлттэй ярихад түлхэц болно.
• Эмпати буюу бусдыг өрөвдөн ойлгох чадвар: Өөрийгөө тэр хүний оронд тавьж үз. Тэр яагаад ийм үйлдэл хийж, ийм үг хэлэв? Түүний өнцгөөс асуудалд хандахыг хичээ. Энэ нь шүүмжлэх, буруутгахаас илүүтэйгээр ойлголцолд хүрэхэд тусална.
• Битгий яарч дүгнэ: Эхний сэтгэгдэл чухал ч, үргэлж үнэн байдаггүй. Хэн нэгний талаар дүгнэлт хийхээсээ өмнө тэднийг өөр өөр нөхцөл байдалд ажиглаж, харилцаж үзэх хэрэгтэй. Нэг удаагийн үйлдлээр нь тухайн хүнийг бүхэлд нь тодорхойлох нь өрөөсгөл юм.