Хүнийг Хэрхэн Түргэн Ойлгох вэ? Эрдэмтдийн Баталсан Аргууд

Бид өдөр тутамдаа олон арван хүнтэй харилцдаг. Ажлын хамтрагч, гэр бүлийн гишүүн, найз нөхөд, тэр ч бүү хэл дэлгүүрийн худалдагч гээд л. Хэрэв бид тэдний юу бодож, юу мэдэрч байгааг бага ч болов ойлгож чадвал харилцаа илүү хялбар, үр дүнтэй болох нь дамжиггүй. Хэн нэгнийг шууд ойлгоно гэдэг нь шидийн мэт сонсогдож болох ч үнэн хэрэгтээ энэ бол ажиглалт, сонсох чадвар, сэтгэлзүйн үндсэн мэдлэг дээр суурилсан ур чадвар юм. Энэхүү нийтлэлд бид хүнийг үг, үйлдлээр нь дамжуулан хэрхэн илүү гүнзгий ойлгох талаарх шинжлэх ухаанаар батлагдсан аргуудыг дэлгэрэнгүй тайлбарлах болно.

1. Үгэн Бус Харилцаа: Биеийн Хэлэмжийг Унших Урлаг

Харвардын Их Сургуулийн профессор Эми Каддигийн судалгаагаар бидний харилцааны 90 гаруй хувь нь үгэн бус хэлбэрээр явагддаг болохыг тогтоожээ. Энэ нь тухайн хүний биеийн хөдөлгөөн, нүүрний хувирал, дохио зангаа зэрэг нь түүний хэлж буй үгнээс ч илүү ихийг өгүүлдэг гэсэн үг юм. Тиймээс, хэн нэгнийг ойлгохын тулд хамгийн түрүүнд тэдний биеийн хэлэмжид анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй.

Нүдний Харц: Сэтгэлийн Толь

Нүд бол сэтгэлийн толь гэдэг үг зүгээр ч нэг үүсээгүй. Хүний харц маш олон зүйлийг илэрхийлдэг. Ярилцаж байхдаа таны нүд рүү эгцэлж харах нь өөртөө итгэлтэй, үнэнч шударга эсвэл таныг сонирхож буйн шинж байж болно. Харин эсрэгээрээ, байнга доош эсвэл хажуу тийш харах нь өөртөө итгэлгүй, ичиж зовсон, эсвэл ямар нэг зүйлийг нууж байж болзошгүйг илтгэнэ. Хэрэв хүн ярьж байхдаа баруун дээд зүг рүү харвал энэ нь ихэвчлэн ямар нэг зүйлийг зохиож эсвэл төсөөлж буйн шинж байдаг бол, зүүн дээш харвал өнгөрсөн дурсамжаа эргэн санаж байгаагийн дохио байж болно. Мэдээж энэ нь 100% баталгаатай дүрэм биш ч гэсэн анхааралдаа авах чухал сэжүүр юм.

Нүүрний Хувирал: Нуугдмал Сэтгэл Хөдлөл

Сэтгэл судлаач Пол Экманы нээсэн “микро илэрхийлэл” гэх ойлголт бий. Энэ нь хүний нүүрэн дээр секундын нэгээхэн хэсэгт гарч ирээд алга болдог, тухайн хүний жинхэнэ сэтгэл хөдлөлийг илтгэдэг хувирал юм. Жишээлбэл, хэн нэгэн таны саналыг сонсоод инээмсэглэж байж болох ч тэрхэн зуур нүүрэнд нь жигшил, дургүйцлийн хувирал гарч ирвэл тэр үнэндээ таны саналд сэтгэл дундуур байгааг илтгэнэ. Үндсэн долоон сэтгэл хөдлөл болох баяр баясгалан, гуниг, уур, айдас, гайхшрал, жигшил, үл тоомсорлолт зэрэг нь дэлхийн өнцөг булан бүрд ижил нүүрний хувирлаар илэрдэг байна.

Биеийн Байрлал ба Дохио Зангаа

Хүний зогсож, сууж буй байдал, гар, хөлийн хөдөлгөөн нь тэдний дотоод байдлын талаар маш их мэдээлэл өгдөг.

• Энгэрээ дэлгэх: Хэрэв хүн тантай ярихдаа гараа чөлөөтэй тавьж, биеэ сул орхисон бол энэ нь нээлттэй, итгэлтэй байгаагийн шинж. Тэд танд итгэж, таны яриаг хүлээн авахад бэлэн байна гэсэн үг.
• Гар хумхих, хөлөө ачих: Энэ нь ихэвчлэн өөрийгөө хамгаалах, тавгүйрхэх, эсвэл санал нийлэхгүй байгаагийн дохио юм. Ярилцагч тань гэнэт гараа хумхивал, таны хэлсэн зүйл түүнд таагүй сэтгэгдэл төрүүлсэн байж магадгүй.
• Урагш бөхийх: Ярилцагч руугаа бага зэрэг бөхийх нь түүний яриаг сонирхож, анхааралтай сонсож байгааг илтгэнэ.
• Хойш налах: Эсрэгээрээ, сандал дээрээ хойш налж, биеэ холдуулах нь сонирхолгүй, эсвэл үл тоомсорлож буйг харуулж болно.

Эдгээр дохиог дангаар нь дүгнэхээс илүүтэй бусад үйлдлүүдтэй нь хамт авч үзэх нь илүү оновчтой. Нэг үйлдэл олон утгатай байж болох тул нөхцөл байдлыг бүхэлд нь харах нь чухал.

2. Сонсох Урлаг: Зүгээр нэг сонсохоос цааш

Ихэнх хүмүүс бусдыг сонсохдоо хариуд нь юу хэлэхээ бодож байдаг. Харин хүнийг үнэхээр ойлгохыг хүсвэл “идэвхтэй сонсох” аргыг эзэмших хэрэгтэй. Энэ нь зүгээр чих тавихаас хамаагүй илүү гүнзгий ойлголт юм.

Анхаарлаа бүрэн төвлөрүүл

Ярилцаж байхдаа утсаа оролдох, өөр зүйлд сатаарах зэрэг нь таныг сонсохгүй байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг. Харин оронд нь ярилцагч руугаа эгцэлж харан, биеэрээ тэр хүн рүү эргэж, ярианд нь бүрэн анхаарлаа хандуулаарай. Энэ нь таныг түүнийг хүндэлж, яриаг нь чухалчилж үзэж байгааг илтгэнэ.

Нээлттэй асуулт асуу

“Тийм” эсвэл “үгүй” гэсэн хариулттай хаалттай асуултаас зайлсхий. Оронд нь “Яагаад?”, “Хэрхэн?”, “Энэ талаар юу гэж бодож байна?” гэх мэт нээлттэй асуултуудыг асууснаар ярилцагч тань өөрийн бодол, мэдрэмжээ илүү дэлгэрэнгүй хуваалцах боломжийг олгоно. Жишээлбэл, “Ажилдаа дуртай юу?” гэж асуухын оронд “Ажлынхаа ямар зүйлд хамгийн их дуртай вэ?” гэж асуувал илүү гүнзгий яриа өрнөх болно.

Яриаг нь тоймлож, баталгаажуул

Ярилцагчийнхаа хэлсэн гол санааг өөрийн үгээр давтан хэлэх нь таныг маш сайн сонсож, ойлгож байгааг харуулдаг. Жишээлбэл, “Тэгэхээр таны хэлснээр, шинэ төсөл дээр ажиллахдаа бага зэрэг санаа зовж байгаа ч нөгөө талаар маш их догдолж байгаа гэж би ойлгож байна. Зөв үү?” гэх мэтээр асууж болно. Энэ нь үл ойлголцлоос сэргийлэхээс гадна тухайн хүнд өөрийгөө ойлгуулж чадсан мэдрэмжийг төрүүлдэг.

3. Үгийн Сонголт ба Ярианы Хэв Маяг

Хүний хэрэглэж буй үгс болон ярианы хэв маяг нь түүний бодол санаа, ертөнцийг үзэх үзлийн тусгал болдог. Үүнд анхаарлаа хандуулснаар та түүнийг илүү сайн ойлгож чадна.

“Би” болон “Бид”

Яриандаа “би” гэдэг үгийг байнга хэрэглэдэг хүмүүс ихэвчлэн хувиа хичээсэн, өөртөө төвлөрсөн байх хандлагатай байдаг. Харин “бид”, “манайхан” гэх үгийг түлхүү ашигладаг бол багийн ажиллагаа, хамтын үнэ цэнийг эрхэмлэдэг хүн байж магадгүй. Мэдээж энэ нь үргэлж тийм байна гэсэн үг биш ч ярианы ерөнхий өнгө аясыг тодорхойлоход тусална.

Эерэг ба Сөрөг Хэллэг

Зарим хүмүүс аливаа зүйлийн сөрөг талыг түрүүлж хардаг. Тэд “Энэ бүтэхгүй”, “Асуудал гарна даа” гэх мэт үгсийг их хэрэглэдэг. Харин нөгөө хэсэг нь “Үүнийг яаж шийдэж болох вэ?”, “Эндээс ямар боломж харагдаж байна?” гэх мэтээр эерэг талаас нь ханддаг. Энэ нь тухайн хүний ерөнхий хандлага, асуудалд хандах арга барилыг нь илтгэнэ.

Ярианы хурд ба дууны өнгө

Хурдан ярьдаг хүмүүс ихэвчлэн эрч хүчтэй, догдолсон эсвэл сандарсан байдаг. Харин удаан, тод ярьдаг хүмүүс өөртөө итгэлтэй, бодлоготой байх нь элбэг. Дууны өнгө өндөрсөх нь сэтгэл хөдлөл нэмэгдэж буйн шинж бол, нам, тайван өнгөөр ярих нь хяналттай, тайван байгааг илэрхийлдэг.

4. Эмпати: Өөрийгөө бусдын оронд тавьж үзэх

Хүнийг ойлгох хамгийн хүчтэй хэрэгсэл бол эмпати буюу бусдын мэдрэмжийг ойлгож, тэдний оронд өөрийгөө тавьж үзэх чадвар юм. Энэ нь тэднийг өрөвдөх гэсэн үг биш, харин тэдний нөхцөл байдал, сэтгэл хөдлөлийг хүлээн зөвшөөрч, ойлгохыг хичээх үйл явц юм.

Эмпатийг хөгжүүлэхийн тулд:

• Урьдчилсан дүгнэлт хийхээс зайлсхий: Хэн нэгнийг шүүмжлэхээсээ өмнө “Би түүний оронд байсан бол яах байсан бол?” гэж өөрөөсөө асуу.
• Өөр өөр үзэл бодлыг сонирх: Таны бодлоос тэс өөр үзэлтэй хүнтэй ярилцаж, тэдний ертөнцийг үзэх өнцгийг ойлгохыг хичээ.
• Тэдний мэдрэмжийг хүлээн зөвшөөр: “Би чамайг ойлгож байна”, “Тийм мэдрэмж төрөх нь аргагүй” гэх мэт үгс нь таныг тэдний сэтгэл хөдлөлийг хүндэтгэж байгааг харуулна.

Эмпати нь зөвхөн бусдыг ойлгоод зогсохгүй, тэдэнтэй илүү гүнзгий, утга учиртай харилцаа холбоо тогтооход тусалдаг.

5. Үйлдэл үгнээс илүү хүчтэй

Хүн юу гэж хэлэхээсээ илүү юу хийж байгаа нь тэдний жинхэнэ зан чанар, үнэт зүйлийг илэрхийлдэг. “Үгээр биш үйлдлээрээ харуул” гэдэг зүйр үг үүнийг тод томруун илтгэнэ.

Жишээлбэл, хэн нэгэн үргэлж бусдад тусална гэж ярьдаг ч, бодит байдал дээр хэрэгтэй үед хэзээ ч байдаггүй бол түүний үгэнд бус үйлдэлд нь итгэх хэрэгтэй. Мөн хэн нэгэн цагаа байнга барьдаг бол энэ нь түүнийг хариуцлагатай, бусдын цагийг хүндэлдэг нэгэн гэдгийг харуулж байна. Хүний үйлдлийг урт хугацаанд ажигласнаар та түүний зан чанарын тогтвортой хэв маягийг олж харж чадна.

6. Асуулт-Хариулт: Хүмүүсийг ойлгоход туслах түгээмэл асуултууд

Хүнийг таньж мэдэхэд чиглэсэн зарим асуултууд тэдний дотоод ертөнцийг нээхэд тусалдаг. Гэхдээ эдгээр асуултыг байцаалт шиг биш, харин сонирхсон, найрсаг байдлаар асуух нь чухал.

• “Та чөлөөт цагаараа юу хийх дуртай вэ?”: Энэ асуулт тухайн хүний сонирхол, хобби, юунд цаг заваа зориулдгийг илчилнэ.
• “Танд хамгийн их нөлөөлсөн ном эсвэл кино юу вэ?”: Энэ нь тэдний үнэт зүйл, ертөнцийг үзэх үзэл, юуг чухалчилдаг талаарх ойлголтыг өгдөг.
• “Хэрэв ямар ч хязгаарлалт байхгүй бол та юу хийх байсан бэ?”: Энэ асуулт нь тухайн хүний мөрөөдөл, хүсэл тэмүүлэл, амьдралын зорилгыг ойлгоход тусална.

Эдгээр асуултын хариултыг сонсоод, цааш нь лавшруулан асууснаар та тухайн хүний талаар маш их зүйлийг мэдэж авах боломжтой.

Дүгнэлт: Ойлгох нь тасралтгүй суралцах үйл явц юм

Хэн нэгнийг нэг шөнийн дотор “уншиж” сурна гэдэг боломжгүй. Энэ бол цаг хугацаа, тэвчээр, дадлага шаардсан тасралтгүй үйл явц юм. Дээр дурдсан аргууд нь танд бусдыг ойлгох хэрэгсэл болж, харилцаагаа сайжруулахад туслах болно. Хамгийн гол нь хүн бүр өвөрмөц, давтагдашгүй гэдгийг санаж, урьдчилан таамаглах гэхээсээ илүүтэйгээр чин сэтгэлээсээ ойлгохыг хичээгээрэй. Ингэснээр та зөвхөн бусдыг ойлгоод зогсохгүй, өөрийгөө ч мөн адил илүү гүнзгий таньж мэдэх аялалд гарах болно.