Танилцуулга: Та хөлөг онгоцны ахмад уу, эсвэл зорчигч уу?
Ийм нэгэн нөхцөл байдлыг төсөөлөөд үзье. Та гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт хөлөг онгоцоор аялахаар болж, цүнхээ барин тавцан дээр гарлаа. Гэтэл хөлгийн ахмад гарч ирээд тантай мэндлэхдээ “Сайн байна уу, намайг Монтана гэдэг. Би энэ аяллын ахмад… Өө, за за… ер нь сайхан аялаарай” гэж ээрч мууран, өөртөө итгэлгүй байдалтай хэлэв. Яг энэ мөчид таны толгойд “Намайг энэ онгоцноос буулгаач!” гэсэн бодол орж ирэх нь гарцаагүй.
Харин оронд нь ахмад “Сайн байцгаана уу! Намайг Монтана Вон Фисс гэдэг. Энэхүү аяллын турш би та бүхний ахмад байх болно. Бүгдээрээ сайхан аялацгаая!” гэж итгэл төгс хэлсэн бол ямар вэ? Мэдээж хэрэг, та амар тайван, аюулгүй мэдрэмжтэйгээр аяллаа эхлүүлэх байсан.
TEDx-ийн илтгэгч, олон улсын харилцааны дасгалжуулагч Монтана Вон Фиссийн хэлснээр, бид бусадтай харилцах, илтгэл тавих үедээ яг л тэрхүү хөлөг онгоцны ахмадтай адил үүрэг гүйцэтгэдэг. Таны хэрхэн биеэ авч явах, ярих байдал нь сонсогчдод тань итгэл төрүүлэх эсэхийг шийддэг. Тэрээр сүүлийн 17 жилийн турш технологийн томоохон компаниудаас эхлээд жижиг стартапууд, шинэ ажилтнаас Fortune 500 компанийн гүйцэтгэх захирлууд хүртэлх мянга мянган хүнд өөртөө итгэлтэй харагдах ур чадварыг заажээ. Энэхүү нийтлэлдээ бид түүний хуваалцсан “Өөртөө итгэлгүй байсан ч итгэлтэй харагдах” таван шилдэг аргыг дэлгэрүүлэн хүргэх болно.
Өөртөө итгэлтэй байдал гэж юу вэ? Энэ бол сонголт!
Эхний жишээн дээрх хоёр ахмадын ялгаа юунд байсан бэ? Нэг нь сандарсан, нөгөө нь итгэлтэй харагдсан. Гэхдээ яг юу нь өөр байв? Дууны өнгө, сонгосон үгс, биеийн хэлэмж гээд олон зүйл ялгаатай байсан нь мэдээж. Хамгийн сонирхолтой нь, Монтанагийн хэлснээр, тэрээр хоёр дахь удаад ч мөн ялгаагүй дотроо сандарч байсан гэнэ. Ганц ялгаа нь тэр зүгээр л бусдад итгэлтэй харагдуулахын тулд тодорхой физик болон дуу хоолойн “сонголтуудыг” хийсэн байна. Энэ нь хэн ч сурч, хэрэгжүүлж болох ур чадвар юм.
Стэнфордын Их Сургуулийн сэтгэл судлаач Кэрол Двекийн “Mindset” номд дурдсанаар, ур чадварыг төрөлхийн өгөгдөл гэхээсээ илүүтэйгээр хөгжүүлж болдог гэдэгт итгэх нь амжилтад хүрэх гол түлхүүр болдог. Өөртөө итгэх итгэл ч мөн адил. Энэ бол булчин шиг, дасгалжуулах тусам хөгждөг зүйл юм. Ингээд таныг илүү итгэлтэй харагдуулах таван техниктэй танилцацгаая.
АРГА 1: Энергиэ нэмэгдүүлж, чанга ярь
Хүмүүс сандрах үедээ ихэвчлэн аяархан, эрч хүчгүй ярьдаг. Энэ нь сонсогчдод бэлтгэлгүй, өөртөө эргэлзэж буй мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг. Харин та дууныхаа өнгийг бага зэрэг чангалахад л шууд илүү итгэлтэй сонсогддог. Энэ нь хашхирч, орилох тухай ойлголт биш юм.
Үүнийг 1-ээс 10 хүртэлх хэмжүүрээр төсөөлбөл, та ердөө 5 дээр ярихад л хангалттай. Ихэнх хүн сандрахдаа 2 эсвэл 3-ын түвшинд ярьдаг. Харин та дуугаа 5-ын түвшинд хүргэснээр бэлтгэлтэй, эерэг, итгэлтэй нэгэн мэт харагдана. Энэ нь зөвхөн дууны чанга сул биш, мөн таны дотоод энергиэс хамаарна. Камерын өмнө эсвэл тайзан дээр гарахдаа бодит байдлаас арай илүү эрч хүч гаргах шаардлагатай байдаг. Учир нь камер болон олон хүний өмнө таны энерги бага зэрэг саарч харагддаг.
Практик зөвлөгөө:
- Дулаацуулах дасгал хийх: Илтгэл тавихынхаа өмнө дуу хоолойн дасгал хийгээрэй. Хамраараа гүнзгий амьсгаа авч, амаараа “мммм” гэсэн авиа гаргах зэрэг нь дууны хөвчийг сэргээдэг.
- Бичлэг хийх: Өөрийнхөө яриаг бичиж аваад сонсож үзээрэй. Таны дууны өнгө ямар түвшинд байна вэ? 5-д хүргэхийн тулд хэрхэн өөрчлөх шаардлагатайг тодорхойл.
АРГА 2: Удирдагч шиг түр зогс
Сандарсан илтгэгчдийн гаргадаг нийтлэг алдаа бол маш хурдан ярих явдал юм. Тэд ярих зүйлээ мартахаас айсандаа эсвэл хурдан дуусгахыг хүссэндээ амьсгаа авалгүй ярьдаг. Ингэснээр яриа нь ойлгомжгүй болж, сонсогчид мэдээллийг боловсруулах цаггүй болдог. Мөн тэд түр зогсох шаардлага гарвал “аан”, “өмм”, “юу гэхээр” гэх мэт ярианы хог үгсээр нөхдөг.
Харин үүний оронд “стратегийн түр зогсолтыг” ашиглах хэрэгтэй. Энэ нь таныг илүү ухаалаг, хяналттай, итгэлтэй харагдуулдаг.
Стратегийн түр зогсолтыг хэзээ ашиглах вэ?
- Сэдэв хооронд шилжихдээ: Нэг санаанаас нөгөөд шилжихдээ богино хугацаанд түр зогс. Энэ нь сонсогчдод өмнөх мэдээллийг цэгцлэх, дараагийнхыг хүлээж авахад бэлдэх боломж олгоно.
- Чухал санааг онцлохын тулд: Маш чухал зүйл хэлэхийнхээ өмнө эсвэл дараа нь түр зогс. Энэ нь таны хэлэх гэж буй үгэнд онцгой анхаарал хандуулна.
- Асуулт асуусны дараа: Сонсогчдоос асуулт асуучихаад тэдэнд бодох хугацаа олгохын тулд чимээгүй бай.
Apple-ийн үүсгэн байгуулагч Стив Жобс илтгэлийнхээ үеэр түр зогсолтыг маш чадварлаг ашигладаг байсан. Тэрээр шинэ бүтээгдэхүүн танилцуулахдаа чухал үзүүлэлт хэлэхийнхээ өмнө тайзыг эзэгнэн алхаж, хэдэн секунд чимээгүй болсны дараа гол мэдээллээ хүргэдэг байв. Энэ нь үзэгчдийн сэтгэлийг догдлуулж, түүний үгэнд илүү их жин нэмдэг байсан.
АРГА 3: Супер баатрын зогсолт
Биеийн хэлэмж бол үгнээс ч илүү хүчтэй зүйл. Та дотроо ямар их сандарч байсан ч биеийн байрлалаа өөрчлөхөд л бусдад төдийгүй өөртөө ч нөлөөлж эхэлдэг. Үүнийг хийх хамгийн хялбар арга бол “Супер баатрын зогсолт” юм. Яг одоо сандал дээрээ сууж байсан ч үүнийг туршаад үзээрэй. Супер баатар яаж суух вэ?
Тийм ээ, нуруугаа цэхэлж, мөрөө арагш татан, эрүүгээ бага зэрэг өргөнө. Энэхүү байрлал нь таныг автоматаар илүү итгэлтэй болгож, нүүрэнд тань инээмсэглэл тодруулж, бусадтай нүдээрээ харилцахад тусална. Энэ бол итгэлтэй харагдах биеийн хэлэмжийг бий болгох хамгийн хурдан арга юм.
Харвардын их сургуулийн нийгмийн сэтгэл судлаач Эми Каддигийн “Power Posing” хэмээх алдартай судалгаагаар биеийн байрлал бидний дааврын түвшинд нөлөөлдөг болохыg баталсан. Итгэлтэй, хүчирхэг байрлал (жишээ нь, супер баатрын зогсолт) авч хоёрхон минут зогсоход стрессийн даавар болох кортизолын түвшин буурч, өөртөө итгэх итгэлтэй холбоотой тестостероны түвшин нэмэгддэг байна. Энэ нь “дүр эсгэх тусам бодит болдог” (fake it till you become it) гэсэн санааг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр нотолж байгаа юм.
Тиймээс та зөвхөн тайзны ард өөрийгөө зоригжуулахын тулд энэ зогсолтыг хийгээд зогсохгүй, тайзан дээр, уулзалтын үеэр, чухал ярианы туршид энэ байрлалаа хадгалах хэрэгтэй. Үзэгчид таны бодлыг уншиж чадахгүй, тэд зөвхөн таныг хэрхэн харагдаж байгаагаар дүгнэнэ. Тиймээс итгэлтэй хүний “дүрсийг” бүтээ.
АРГА 4: Зорилготойгоор бэлтгэл хий
“Бэлтгэл хийх тусам сандардаг, робот шиг болчихдог” гэсэн буруу ойлголт байдаг. Гэтэл үнэн хэрэгтээ, хангалттай бэлтгэл хийгээгүйгээс л сандрал үүсдэг. Энэ нь яг л төгөлдөр хуурын концерттой адилхан. Хэрэв танд Даваа гарагт шинэ нот өгөөд, Баасан гарагт тоглолттой гэвэл та өдөр бүр зөвхөн нотоо уншаад, тоглолтын өдөр анх удаа төгөлдөр хуур дээрээ суух уу? Мэдээж үгүй. Гэтэл илтгэгчид яг ийм алдааг байнга гаргадаг.
Зорилготой бэлтгэл гэж юу вэ?
- Босож зогсоод, чангаар ярь: Зүгээр нэг дотроо унших биш, яг л бодит нөхцөл байдалд байгаа мэт бэлтгэл хий. Босож зогс, слайдаа солих бол соль, үзэгчид байгаа мэтээр төсөөлөн тэдэнтэй харилц.
- Хуваарь гарга: Бэлтгэл хийх цагийг хуанлидаа тэмдэглэ. Илтгэл тавих өдрөөс долоо хоногийн өмнөөс өдөрт дор хаяж нэг удаа бүрэн гүйцэд давтахыг зорь.
- Техникүүдээ нэг нэгээр нь нэм: Өдөр бүр нэг шинэ техникийг бэлтгэлдээ нэм. Нэг дэх өдөр дуугаа чангалахад анхаар, хоёр дахь өдөр түр зогсолт хийж сур, гурав дахь өдөр супер баатрын зогсолтоо нэмэх гэх мэт.
- Эхлэл, төгсгөлөө давт: Хэрэв бүтэн давтах цаг байхгүй бол ярианыхаа эхлэл болон төгсгөлийн хэсгийг гурван удаа дараалан давт. Усанд орж байхдаа, нохойгоо салхилуулж явахдаа, хоолоо хийж байхдаа ч үүнийг хийж болно.
Хэт их бэлтгэл хийснээс болж робот шиг сонсогдохоос бүү ай. Хэрэв тэгж санагдаж эхэлбэл үгчилсэн скриптээсээ татгалзаад, түлхүүр үгс бүхий тэмдэглэл ашиглаарай. Энэ нь танд ярих зүйлээ сануулж, яриагаа илүү уян хатан, шинэлэг байлгахад тусална.
АРГА 5: “Чимээгүй өгүүлбэр”-ийг ашигла
Эхний дөрвөн техник нь таныг дотроо ямар ч мэдрэмжтэй байсан гаднаасаа итгэлтэй харагдуулах тухай байлаа. Харин тав дахь техник бол хамгийн чухал бөгөөд бусад бүх техникийг гэрэлтүүлж өгдөг жинхэнэ эрдэнэ юм. Энэ бол таны өөртөө хэлдэг үг буюу таны дотоод шүүмжлэгчтэй харьцах арга юм.
Монтана олон жил жүжигчин, илтгэгчээр ажиллахдаа тайзан дээр гарах дуртай байсан ч заримдаа айдаст автаж, хөлс нь асгаран, зүрх нь дэлсдэг байжээ. Энэ үед түүний толгойд “Чи алдаа гаргавал яана? Төгс байх ёстой шүү!” гэх мэт боломжгүй шаардлагууд эргэлддэг байв. Энэ нь түүнийг улам их стресстүүлдэг байсан.
Нэгэн өдөр тэрээр өөрөөсөө “Би яагаад энд байгаа билээ? Миний гүн гүнзгий зорилго юу вэ?” гэж асуужээ. Тэгээд тэр “Би зүгээр л сонсогчдодоо чадах чинээгээрээ туслахыг хүсдэг” гэсэн хариултыг олсон байна. Энэ өгүүлбэрийг өөртөө хэлэхэд бүх зүйл өөрчлөгдсөн. Энэ бол түүний анхны “чимээгүй өгүүлбэр” байсан юм. Хэдийгээр тэр сандарч байсан ч энэхүү илүү агуу зорилго нь түүнийг чиглүүлж, бусад сөрөг бодлуудыг нь дарж өгсөн.
Та өөрийн “Чимээгүй өгүүлбэр”-ээ хэрхэн бүтээх вэ?
Энэ бол таныг хөтлөх дотоод луужин юм. Үүнийг бүтээхийн тулд дараах асуултуудыг өөрөөсөө асуугаарай:
- Та юу хүсэж байна вэ? Энэ илтгэл, уулзалтаар дамжуулан та юунд хүрэхийг зорьж байна вэ?
- Таны гүн гүнзгий зорилго юу вэ? Та яагаад энэ ажлыг хийхээр зөвшөөрсөн бэ?
Магадгүй та бусдад туслахыг хүсдэг байж болно. Эсвэл таны зорилго илүү тодорхой байж болно. Жишээлбэл, “Би сонсогчдоос дор хаяж нэг хүнийг зүрхний массаж хийх сургалтад суухад нөлөөлөхийг хүсэж байна” эсвэл “Би тэдний асуудлыг шийдэх энэ гайхалтай шийдлээ хуваалцахдаа маш их баяртай байна” гэх мэт.
Энэхүү өгүүлбэрээ олсны дараа үүнийг скриптнийхээ нэг хэсэг болго. Энэ бол таны скриптний “чимээгүй хэсэг” юм. Бэлтгэл хийх бүрдээ, тайзан дээр гарах бүрдээ, цахим хуралд оролцох бүрдээ эхлээд чимээгүй өгүүлбэрээ хэлээд, дараа нь яриагаа эхлүүл. Энэ нь таныг сөрөг бодлуудаас ангижруулж, жинхэнэ зорилгодоо төвлөрөхөд тусална.
Дүгнэлт
Эдгээр техникийг анх туршиж үзэхэд эвгүй, хиймэл санагдаж магадгүй. Энэ бол хэвийн зүйл, учир нь энэ бол шинэ ур чадвар. Гэхдээ нийтлэлийн эхэнд гарсан сандарсан ахмадын жишээг санаарай. Түүнийг хараад танд ямар мэдрэмж төрсөн бэ? Харин итгэлтэй ахмад гарч ирэхэд ямар их тайвширсан бэ?
Та эдгээр техникийг ашигласнаар зөвхөн өөрийгөө итгэлтэй харагдуулаад зогсохгүй, сонсогчдодоо аюулгүй, тав тухтай байдлыг бэлэглэж байгаа юм. Та тэдний өмнөөс өөрийнхөө тав тухтай бүсээс гарч, итгэлтэй ахмадын дүрд хувирч байна. Хэн мэдэх билээ, магадгүй та энэ үйл явцаас таашаал авч эхлэх ч юм бил үү. Аялал тань амжилттай байх болтугай!