Өөртөө итгэх итгэл гэж юу вэ? Энэ төрөлхийн авьяас уу, эсвэл хүн бүрийн эзэмшиж болох ур чадвар уу?
Доктор Иван Жозеф өмнө нь хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч байхдаа үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлснийхээ дараа бүх тамирчин түүний багт тоглохыг хүсдэг байсан гэж яриагаа эхэлжээ. Гэвч түүний хувьд тамирчин сонгох хамгийн чухал шалгуур нь хурд, техник, эсвэл талбайг харах чадвар байсангүй. Хамгийн гол зүйл бол “өөртөө итгэх итгэл” байв.
“Энэхүү ур чадваргүйгээр бид хөлбөмбөгийн тамирчны хувьд ямар ч хэрэггүй болдог. Учир нь та өөртөө итгэх итгэлээ алдах үед бүх зүйл дуусдаг” хэмээн тэрээр онцолсон юм. Өөртөө итгэх итгэл гэдэг нь ямар ч бэрхшээл, саад тотгор, хүндрэл тулгарсан бай, тухайн даалгаврыг биелүүлж чадна гэдэгтээ итгэх итгэл, чадвар юм.
Зарим хүн “Би ийм итгэлгүй, би хэтэрхий ичимхий” гэж бодож магадгүй. Гэвч Доктор Жозефын хэлснээр, энэ бол төрөлхийн зан чанар биш, харин дасгалжуулж, хөгжүүлж болох “ур чадвар” юм. Яг л булчингаа хөгжүүлдэг шиг, өөртөө итгэх итгэлийг ч мөн адил хөгжүүлэх боломжтой.
Өөртөө итгэх итгэлээ хөгжүүлэх шилдэг аргууд
Тэгвэл энэхүү чухал ур чадварыг хэрхэн эзэмших вэ? Доктор Жозеф өөрийн туршлага дээр үндэслэн хэд хэдэн үр дүнтэй аргыг санал болгож байна.
1. Давтамж, давтамж, бас дахин давтамж
Өөртөө итгэх итгэлийг бий болгох шидэт товчлуур гэж үгүй. Энэ бол тасралтгүй давталт, бэлтгэлийн үр дүн юм. Зохиолч Малколм Гладуэлл “Outliers” номондоо ямар нэг зүйлд мэргэшихийн тулд 10,000 цагийг зарцуулах хэрэгтэй гэсэн дүрмийг дэвшүүлсэн байдаг. Энэ нь яг л үүнтэй адилхан.
Доктор Жозеф нэгэн жишээ дурджээ. Тэрээр Колумбаас 190 см өндөр, хаалгач авчирсан боловч түүний гар нь чулуу шиг хатуу, бөмбөг барьж чаддаггүй байв. Шийдэл нь энгийн байсан. Тэрээр хаалгачид хана руу бөмбөг өшиглөөд, буцаж ирснийг нь барьж авах даалгавар өгчээ. Хаалгач найман сарын турш өдөрт 350 удаа энэ дасгалыг хийсний эцэст түүний гар зөөлөрч, бөмбөгийг гайхалтай барьдаг болж, одоо Европт тоглож байгаа аж. Энэ бол шид биш, зөвхөн давтамжийн үр дүн юм.
Бидний гаргадаг нийтлэг алдаа бол ямар нэгэн зүйлийг хангалттай дадлагажуулаагүй байж өөртөө итгэлтэй байхыг хүлээдэг. Та илтгэл тавих гэж байвал толины өмнө олон удаа давтаж, дараа нь гэр бүлийнхэндээ, найзууддаа тавьж үзэх хэрэгтэй. Ингэж шат дараатайгаар дарамтаа нэмэгдүүлснээр 2,500 хүний өмнө гарахдаа сандрахаа болино. Учир нь та үүнийг аль хэдийн мянган удаа хийсэн байх болно.
2. Тууштай байдал: Эхний бүтэлгүйтэлд бүү бууж өг
Давталт хийх нь чухал ч түүнээс илүү чухал зүйл бол тууштай байдал юм. Бидний хэчнээн нь эхний бүтэлгүйтлийн дараа бууж өгдөг вэ?
- Томас Эдисон: Цахилгаан гэрлийн шилийг бүтээхийн тулд 1,000-аас 10,000 удаагийн туршилт хийсэн гэдэг.
- Ж.К.Роулинг: Түүний “Харри Поттер” номыг 12 өөр хэвлэлийн газар хэвлэхээс татгалзаж байжээ. Ихэнх хүн 2-3 удаа татгалзсан хариу авсны дараа шантрах байсан биз. Гэвч тэр бууж өгөөгүй.
Энэ бол зүгээр нэг давталт биш, харин бүтэлгүйтсэн ч үргэлжлүүлэх зориг, тууштай байдлын тухай ойлголт юм. Энэ чанар нь өөртөө итгэх итгэлийн гол түлхүүр болдог.
3. Дотоод яриагаа хянах нь
Бид бүгд өөртэйгөө ярьдаг. Дэлгүүрт жинсэн өмд өмсөж үзээд “Бурхан минь, би ямар тарган харагдаж байна аа!” гэж бодох, эсвэл хичээл дээр багшаас “Намайг битгий сонгоосой, би хариултыг нь мэдэхгүй” гэж залбирах зэрэг нь сөрөг дотоод ярианы жишээ юм. Биднийг чадахгүй, хангалттай сайн биш гэж хэлэх хүмүүс гадуур хангалттай олон байхад бид яагаад өөрсдөдөө үүнийг хэлэх ёстой гэж?
Бодол үйлдэлд нөлөөлдгийг бид мэднэ. Тиймээс өөртөө эерэг зүйлсийг байнга сануулах хэрэгтэй. Мухаммед Али “Би бол агуу!” гэж өөрийгөө зоригжуулдаг байсан. Та өөрөө өөртөө хэлэхгүй бол өөр хэн ч танд үүнийг хэлэхгүй.
Доктор Жозефын хувьд “Би бол хувь заяаныхаа эзэн, сэтгэлийнхээ ахмад!” гэдэг үгийг өөртөө байнга сануулдаг. Хэрэв та өөрөө өөртөө итгэхгүй бол өөр хэн ч танд итгэхгүй.
Практик зөвлөгөө:
- Таныг доош нь татдаг хүмүүсээс хол бай.
- Угаалгын өрөөний толь дээрээ өөрийнхөө сайн талуудыг жагсааж бичээд наа.
- Өөрийнхөө бахархдаг зүйлс, амжилтуудыг жагсаан бичсэн “Бардамналын хуудас” эсвэл “Итгэлийн захидал” бэлдээрэй. Өөртөө итгэлгүй болсон үедээ түүнийгээ гаргаж ирж унш. Энэ нь таныг хэн бэ гэдгийг, юунд хүрснийг тань сануулах болно.
4. Бусдын итгэлийг хэрхэн нэмэгдүүлэх вэ?
Бид дасгалжуулагч, багш, эцэг эх, удирдагчийн хувьд бусдын алдааг засах гэж оролддог. Жишээлбэл, “Жонни, чиний цохилт муу байна. Өвдгөө нугалж, ингэж, тэгж цохих ёстой” гэж хэлэх нь түүний өөртөө итгэх итгэлийг устгадаг.
Үүний оронд эерэг зүйлийг онцлох аргыг хэрэглээрэй. Алдаа гаргасан Жонниг зэмлэхийн оронд зөв цохисон Фрида руу хандаж, “Гайхалтай цохилт, Фрида! Чи өвдгөө доошлуулж, биеэрээ дагаж цохисон нь үнэхээр сайн байлаа” гэж магтах хэрэгтэй. Ингэснээр Жонни шүүмжлэл сонсохгүйгээр хэрхэн зөв хийхийг суралцаж, Фридагийн өөртөө итгэх итгэл нэмэгдэнэ.
Энэ аргыг хүүхэд хүмүүжүүлэхдээ ч ашиглаж болно. “Аягаа ширээний ирмэгээс хол тавь, чи яачихав аа?” гэж уурлахын оронд, “Алиса, аягаа ширээний голд тавьсанд баярлалаа. Сайн байна!” гэж хэлэх нь илүү үр дүнтэй. Бид бусдыг сайн зүйл хийж байхад нь “барьж авч”, түүнийг нь магтах хэрэгтэй.
Канзаст хийсэн нэгэн судалгаагаар, баг тамирчдад алдаа гаргаж буй бичлэгийг нь биш, харин зөв, төгс гүйцэтгэлтэй тоглолтынх нь бичлэгийг үзүүлэхэд тэдний ур чадвар эрс сайжирсан нь ажиглагджээ. Энэ нь эерэг зүйлийг онцлох нь ямар их хүчтэй болохыг харуулж байна.
5. Хариу үйлдлийг өөрийнхөөрөө тайлбарла
Өөртөө итгэлтэй хүмүүс бусдын өгсөн хариу үйлдэл, шүүмжлэлийг өөрсдийнхөөрөө тайлбарладаг. Доктор Жозефын хүү хоккей тоглочихоод “Би 3 гоол оруулж, 2 оновчтой дамжуулалт өглөө!” гэж хэлдэг ч үнэндээ шайбэнд ч хүрээгүй байх үе бий. Гэвч тэр хүүгийнхээ энэ өөдрөг үзэлд дуртай.
Тэрээр өөрийнхөө эхнэртэй танилцаж байсан түүхээ хуваалцжээ. Тэр эхнэрээсээ болзоонд явахыг гуйхад татгалзсан байна. Гэвч тэр үүнийг “магадгүй гэрэлтүүлэг муу байсан байх”, “буруу цамц өмссөн байх” гэх мэтээр өөрт ашигтайгаар тайлбарлаж, дахин дахин гуйсаар эцэст нь болзоонд явж чаджээ. Түүний эхнэр найздаа “Дэлхий дээр ганцхан тэр үлдсэн, там хөлдөж, дэлхийг аврах өчүүхэн найдвар байгаа үед л би түүнтэй үерхэх байсан” гэж хэлснийг нь тэр “За тэгэхээр, боломж байна гэсэн үг үү?” гэж хүлээж авсан гэдэг.
Энэ бол аливаа зүйлийг эерэгээр тайлбарлаж, өөртөө итгэх итгэлээ хадгалах чадвар юм.
Дүгнэлт
Энэхүү ярианаас таны заавал санаж явах ёстой нэг зүйл бол: “Та өөрөө өөртөө итгэхгүй бол өөр хэн ч танд итгэхгүй.” Таныг бусдаас өөр, содон, заримдаа гаж гэж хэлж магадгүй. Гэвч яг ийм хүмүүс л дэлхийг өөрчилдөг. Тиймээс бусдын юу гэхээс үл хамааран өөртөө итгээрэй. Учир нь өөртөө итгэх итгэл бол амжилтын хамгийн чухал түлхүүр бөгөөд энэ бол таны сурч, хөгжүүлж чадах ур чадвар юм.