Оршил: Гэмт хэргийн нууцлаг хохирогч ба генийн онцгой тохиолдол
Эрүүгийн хэргийн мөрдөн байцаалтын явцад нэгэн эмэгтэй хохирогчийн биеэс хоёр өөр төрлийн ДНХ илэрсэн нь эрдэмтдийн болон судлаачдын анхаарлыг татав.
Энэхүү хос ДНХ нь хохирогчийн биед генетикийн хувьд өөр, тусдаа хоёр хүний эсүүд агуулагдаж байсныг илтгэнэ.
Шинжлэх ухаанд ийм нөхцөлийг “химеризм” хэмээн нэрлэдэг бөгөөд энэ нь хүний бие өөр өөр генийн бүтэцтэй эсүүдийг нэг дор агуулж байгааг хэлдэг.
Химеризм гэж юу вэ?
Химеризм нь маш ховор тохиолддог биологийн үзэгдэл юм.
Энэ үед нэг организмын бие дотор генетикийн хувьд ялгаатай хоёр буюу түүнээс дээш эсийн популяци зэрэгцэн оршдог.
Өөрөөр хэлбэл, энэ нь бие махбод нэг хүнийх мэт харагдах боловч үнэн хэрэгтээ генетикийн хувьд хоёр өөр хүний шинж чанарыг агуулдаг гэсэн үг.
Алуурдсан хохирогчийн хувьд эсийнх нь тодорхой хэсэг нь эрэгтэй, нөгөө хэсэг нь эмэгтэй шинж чанартай байсан нь тогтоогджээ.
Ийм онцгой байдал нь шүүх эмнэлгийн шинжилгээг улам төвөгтэй болгож, хохирогчийн хэн болохыг тогтооход хүндрэл учруулсан байна.
Хос ДНХ үүсэх биологийн тайлбар
Шинэ Эрдэмтэн сэтгүүлд (New Scientist) өгсөн ярилцлагадаа Харвардын Их Сургуулийн эрдэмтэн Дэвид Хэйгийн тайлбарласнаар, энэ тохиолдлын хамгийн магадлалтай тайлбар нь нэг өндгөн эсийг хоёр өөр эр бэлгийн эс үр тогтоосонтой холбоотой.
Ихэнх тохиолдолд нэг өндгөн эсийг нэг л эр бэлгийн эс үр тогтоож үр хөврөл үүсгэдэг.
Гэвч энэ онцгой тохиолдолд нэг өндгөн эсэнд нэг X хромосомтой, нөгөө нь Y хромосомтой хоёр эр бэлгийн эс нэгэн зэрэг нэвтэрч үр тогтоосон байж болзошгүй юм.
Ийм үйл явц нь үр хөврөл хоёр өөр генетикийн бүтэцтэй эсүүдийг агуулж, нэг нь эмэгтэй, нөгөө нь эрэгтэй шинж чанартай байх нөхцөлийг бүрдүүлдэг байна.
Энэ нь хүний биеийн янз бүрийн эд эсэд эрэгтэй, эмэгтэй эсийн ялгаатай харьцаатай байх шалтгаан болдог.
Шинжлэх ухааны ховор тохиолдол
Дэвид Хэйг “Энэ бол үнэхээр сонирхолтой тохиолдол боловч огт байгаагүй зүйл биш” хэмээжээ.
Түүний хэлснээр, химеризм нь маш ховор боловч бүрэн гажиг үзэгдэл биш юм.
Зарим тохиолдолд ихрийн жирэмслэлтийн үед нэг ихрийн эс нөгөөгийнхөө эстэй нэгдэж химеризм үүсгэх нь бий.
Гэвч энэ тохиолдолд нэг өндгөн эсийг хоёр эр бэлгийн эс үр тогтоосноос үүссэн байх магадлалтай нь түүнийг онцгой болгож байна.
Ийм тохиолдлууд нь биологийн болон генетикийн судалгаанд чухал ач холбогдолтой бөгөөд хүний биеийн нарийн төвөгтэй бүтцийг ойлгоход хувь нэмэр оруулдаг.
ДНХ-ийн давхар бүтэц нь гэмт хэрэгтнийг олох ажиллагааг төвөгтэй болгох ч, эргээд генетикийн өвөрмөц тохиолдлыг судлах боломжийг олгож байна.
Дүгнэлт ба шүүх эмнэлгийн ач холбогдол
Алуурдсан хохирогчийн биед илэрсэн хос ДНХ-тэй химеризм нь хүний генетикийн олон янз байдлыг дахин баталж байна.
Энэ нь зөвхөн шинжлэх ухааны хувьд төдийгүй, шүүх эмнэлгийн ажиллагаанд ч томоохон сорилт болж байна.
Учир нь ийм тохиолдолд хохирогчийн жинхэнэ генетикийн мэдээллийг тодорхойлох нь хэцүү болдог.
Нэг хүний биед хоёр өөр геном зэрэгцэн орших нь бидний бие организмын талаарх ойлголтыг өргөжүүлж, ирээдүйд шинжлэх ухааны олон нээлтийг хийхэд нөлөөлөхүйц юм.
Иймээс энэхүү онцгой тохиолдол нь эрдэмтдэд хүний биологийн бүтцийн талаарх гүнзгий ойлголтыг өгч, улмаар гэмт хэргийг илрүүлэх шинэ арга замуудыг эрэлхийлэхэд түлхэц өгнө гэж үзэж байна.